Uchtáil Bhaile Naíonán

Ciallaíonn uchtáil bhaile naíonán an próiseas ina ndéantar leanbh a shuíomh le tuismitheoirí malartacha nó le tuismitheoir malartach. Déantar gach ceart, freagracht agus dualgas dlíthiúil a aistriú chuig na tuismitheoirí nó an tuismitheoir nua agus scarann na tuismitheoirí breithe lena gcearta dlíthiúla agus lena ndualgais dhlíthiúla go léir i leith an linbh.

Cé a shocraíonn leanbh a shuíomh lena uchtáil nó lena huchtáil?

Níl ach comhlachtaí creidiúnaithe cláraithe agus Tusla (an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach in Éirinn) i dteideal de réir an dlí leanaí a shuíomh lena n-uchtáil in Éirinn. Is gá ceadú a fháil ón Údarás Uchtála sular féidir an leanbh a shuíomh lena uchtaitheoir ionchasach nó lena uchtaitheoirí ionchasacha. 

Caithfidh Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta bailí a bheith ag uchtaitheoir ionchasach nó ag uchtaitheoirí ionchasacha sular féidir leanbh a shuíomh leo lena uchtáil nó lena huchtáil.

  • Nuair a dhéantar naíonán a shuíomh lena uchtáil nó lena huchtáil, tugtar deis don tuismitheoir/do na tuismitheoirí breithe a roghanna a chur in iúl maidir leis an gcineál teaghlaigh ar mian leo go ndéanfaí an naíonán a shuíomh leis. Mar shampla, seans gur mian leo go dtógfaí an naíonán i gceantar tuaithe nó i gcontae seachas an áit ina bhfuil cónaí orthu féin; nó seans go roghnóidís lánúin a bhfuil leanbh acu cheana féin ionas go mbeadh siblín ag a leanbh.
  • Déanfaidh an comhlacht Creidiúnaithe cláraithe nó Tusla scrúdú ar phróifíl gach duine a bhfuil Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta bailí aige.
  • Tabharfar ar a laghad trí phróifíl gan faisnéis aitheantais do thuismitheoir nó do thuismitheoirí breithe an naíonáin. In éineacht leis an oibrí sóisialta, roghnóidh an tuismitheoir nó na tuismitheoirí ceann de na próifílí.
  • Déanfaidh an t-oibrí sóisialta teagmháil leis na tuismitheoirí uchtaíocha ionchasacha ábhartha lena fháil amach an bhfuil siad sásta leanúint ar aghaidh leis an leanbh a shuíomh faoina gcúram.

Treoir chéim-ar-chéim maidir le Uchtáil Bhaile Naíonán

Maidir le toiliú

Toiliú le suíomh

I gcás ina bhfuil uchtáil linbh á eagrú ag comhlacht creidiúnaithe cláraithe nó Tusla, ní mór don mháthair, athair (i gcás inar chaomhnóir é) nó caomhnóir dlíthiúil eile toiliú nó comhaontú tosaigh a thabhairt go ndéanfaidh an comhlacht sin an leanbh a shuíomh lena uchtáil nó lena huchtáil. Is féidir é sin a thabhairt am ar bith tar éis bhreith an linbh.

Toiliú le hOrdú Uchtála

Ní mór don mháthair, athair (i gcás inar chaomhnóir é) nó caomhnóir dlíthiúil eile toiliú a thabhairt le déanamh an ordaithe uchtála.

Ní féidir an toiliú sin a thabhairt go dtí go mbeidh an leanbh sé seachtaine d’aois ar a laghad. Ní féidir é a thabhairt níos luaithe ná trí mhí roimh dháta an iarratais ar an ordú uchtála.

Ní mór toiliú a thabhairt i bhformáid áirithe agus ag cloí le nós imeachta áirithe atá leagtha síos sa reachtaíocht.

Is féidir toiliú le déanamh ordaithe uchtála a tharraingt siar am ar bith sula mbeidh an t-ordú uchtála déanta.

Leanbh a éileamh ar ais

Má athraíonn máthair a hintinn faoi uchtáil sula mbeidh an t-ordú uchtála déanta agus má fhéachann sí lena leanbh a éileamh ar ais, ach má dhiúltaíonn na tuismitheoirí uchtaíocha an leanbh a thabhairt uathu, is féidir léi imeachtaí dlíthiúla a thionscnamh go dtabharfaí coimeád an linbh ar ais di.

Toiliú a ligean thar ceal

I gcúinsí áirithe, is féidir iarratas a dhéanamh chuig an Ard-Chúirt chun an toiliú le déanamh an ordaithe uchtála a ligean thar ceal.

Áirítear leis sin:

  • Más deimhin leis an Ard-Chúirt nach bhfuil ar chumas an duine ónar gá toiliú a fháil, de dheasca easláine meabhrach, toiliú a thabhairt
  • Murar féidir teacht ar an duine ónar gá toiliú a fháil

Breithníonn an Ard-Chúirt leas an linbh sula ndéanann sí ordú.

Gan toiliú

Cad a tharlaíonn i gcás máthair a mbeidh comhaontaithe aici lena leanbh a shuíomh lena uchtáil nó lena huchtáil ach a mhainníonn, a fhaillíonn nó a dhiúltaíonn toiliú a thabhairt le déanamh ordaithe uchtála, nó a tharraingíonn a toiliú siar tar éis toiliú a thabhairt roimhe sin? Tá sé de rogha ag na tuismitheoirí uchtaíocha, má tá iarratas déanta acu ar ordú uchtála i leith an linbh, iarratas a dhéanamh chuig an Ard-Chúirt ar ordú chun leanúint don uchtáil. 

Breithníonn an Ard-Chúirt leas an linbh sula ndéanann sí ordú. 
 

Coinníollacha

Aoiseanna íosta

Ní mór d’uchtaitheoirí ionchasacha a bheith ar a laghad 21 bliana d’aois.

Aoiseanna uasta

Níl aon uasteorainneacha aoise do thuismitheoirí uchtaíocha ionchasacha leagtha síos sa dlí. Mar sin féin, is fachtóir suntasach é aois agus measúnú á dhéanamh ar oiriúnacht chun uchtáil a dhéanamh.

Cónaitheacht uchtaitheoirí

Ní mór cónaí rialta sa Stát a bheith ar thuismitheoirí uchtaíocha ionchasacha.

Cónaitheacht an linbh

Ní mór cónaí rialta sa Stát a bheith ar an leanbh.

Creideamh

Mura bhfuil an creideamh céanna ag an leanbh, na daoine atá á (h)uchtáil agus gach duine nach mór dóibh toiliú a thabhairt, is gá gach duine nach mór dóibh toiliú a thabhairt a chur ar an eolas faoi chreideamh na dtuismitheoirí uchtaíocha sula dtugann siad ceadú.

Oiriúnacht

Ní féidir leis an Údarás Uchtála ordú uchtála a dhéanamh ach amháin más deimhin leis gur duine oiriúnach é nó í gach duine de na tuismitheoirí uchtaíocha chun cearta tuismitheora a bheith aige nó aici agus dualgais tuismitheora a bheith air nó uirthi i leith an linbh. Caithfidh tuismitheoirí uchtaíocha Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta bailí a bheith acu an tráth bhfuil an t-ordú uchtála le déanamh.