Uchtáil Ag Teaghlach Sínte Nó Gaol
Déantar tagairt shonrach don mhéid seo a leanas le huchtáil ag teaghlach sínte nó gaol:
- Duine de theaghlach sínte an linbh ar mian leo an leanbh a uchtáil, leo féin nó in éineacht le céile/páirtí
- Tá cónaí ar an leanbh leis an uchtaitheoir ionchasach agus
- Táthar tar éis leanbh a shuíomh leis an ngaol sin; go díreach ag an máthair nó go hindíreach ag córas cúraim leanaí an Stáit.
Tugtar na catagóirí de theaghlach sínte atá incháilithe uchtáil a dhéanamh sna cásanna sin san Acht Uchtála. Bíonn gaolta incháilithe trí líne ghinealaigh an dá thuismitheora breithe.
Ciallaíonn “gaol” seantuismitheoir, deartháir, deirfiúr, uncail nó aintín, lánfhola nó leathfhola, nó ó chleamhnas, leis an leanbh, agus folaíonn sé céile aon duine den sórt sin.
Treoir chéim-ar-chéim maidir le Uchtáil Ag Teaghlach Sínte Nó Gaol
-
1 Déan teagmháil le Tusla
Chun tús a chur leis an bpróiseas uchtála, beidh ort teagmháil a dhéanamh le d’oifig uchtála áitiúil de chuid Tusla – an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach in Éirinn. Cabhróidh Tusla leat leis an bpróiseas iarratais, a chuimsíonn cruinniú faisnéise, measúnú cuimsitheach, agallaimh agus cuairteanna baile.
-
2 Measúnú tosaigh
Déanfar measúnú mionsonraithe ar iarratasóirí chun críche Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta a fháil. Oibrí sóisialta a dhéanfaidh an measúnú.
Gheofar amach leis an measúnú cibé an bhfuil an gaol oiriúnach chun an leanbh a uchtáil. Áirítear leis an measúnú roinnt agallamh aonair agus le chéile, agus cuairteanna ar áit chónaithe na n-iarratasóirí. Déanfaidh an t-oibrí sóisialta measúnú ar cibé an bhfuil an uchtáil chun leas an linbh, agus ar an gcaidreamh idir an gaol agus an leanbh.
Labhróidh an t-oibrí sóisialta leis an leanbh freisin, lena chinntiú go dtuigeann sé nó sí an próiseas, agus cloisfidh an t-oibrí sóisialta tuairimí an linbh faoin uchtáil.
-
3 Final assessment and report
Nuair a bheidh an measúnú deiridh tugtha chun críche, cuirfidh an t-oibrí sóisialta tuarascáil i dtoll a chéile ina dtabharfar breac-chuntas ar na torthaí a fuair sé nó sí.
-
4 Cur faoi bhráid an Choiste Uchtála
Déanann an Coiste Uchtála athbhreithniú ar gach cás agus seolann siad a moltaí chuig Údarás Uchtála na hÉireann.
-
5 Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta
Má tá na doiciméid go léir curtha ar aghaidh agus i gceart, breithneoidh Údarás Uchtála na hÉireann na moltaí agus cinnfidh siad an ndeonóidh siad Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta.
Deonaítear an Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta ar feadh dhá bhliain ón dáta a eisítear é. Má tá do dhearbhú ar tí dul in éag, is féidir leat iarratas a dhéanamh chun síneadh bliana amháin a chur leis, ar an gcoinníoll nach bhfuil aon athrú ar do chúinsí.
-
6 Comhairliúchán le tuismitheoirí breithe
Is cuid ríthábhachtach den phróiseas é comhairliúcháin leis an máthair bhreithe agus toiliú leis an uchtáil a fháil uaithi. Ceanglaítear toiliú a fháil ón athair breithe freisin, i gcás inar caomhnóir dlíthiúil an linbh é. I gcás nach caomhnóir dlíthiúil é an t-athair, tá ceanglas ann fós gach iarracht réasúnach a dhéanamh dul i gcomhairle leis.
I gcás ina mbeidh tabhairt suas deonach dodhéanta, tá sé de rogha ag na hiarratasóirí a bhfuil iarratas á dhéanamh acu ar an leanbh a uchtáil, iarratas a dhéanamh chuig an Ard-Chúirt, le tacaíocht ó Tusla, chun toiliú na máthar breithe agus/nó an athar breithe a ligean thar ceal de réir mar is gá.
I gcás nach féidir teacht ar an athair breithe nó nach fios cé hé, ní mór don Údarás iarratas a dhéanamh chuig an Ard-Chúirt chun an ceanglas dul i gcomhairle leis a ligean thar ceal.
-
7 Cinneadh maidir leis an Ordú Uchtála
Déanfaidh an tÚdarás Uchtála athbhreithniú ar an tuarascáil ó Tusla lena chinneadh an bhfuil an uchtáil cuí agus an bhfuil na ceanglais dhlíthiúla go léir comhlíonta.
Tabharfaidh an tÚdarás aird chuí ar thuairimí an linbh, agus a aois nó a haois agus a aibíocht nó a haibíocht á gcur san áireamh, sula ndéanfaidh sé cinneadh. Má tá an tÚdarás sásta leis an iarratas agus má tá na ceanglais dhlíthiúla go léir comhlíonta, deonófar an tOrdú Uchtála.
Coinníollacha
Aoiseanna íosta
Ní mór d’uchtaitheoirí ionchasacha a bheith ar a laghad 21 bliana d’aois.
Aoiseanna uasta
Níl aon uasteorainneacha aoise do thuismitheoirí uchtaíocha ionchasacha leagtha síos sa dlí. Mar sin féin, is fachtóir suntasach é aois agus measúnú á dhéanamh ar oiriúnacht chun uchtáil a dhéanamh.
Cónaitheacht uchtaitheoirí
Ní mór cónaí rialta sa Stát a bheith ar thuismitheoirí uchtaíocha ionchasacha.
Cónaitheacht an linbh
Ní mór cónaí rialta sa Stát a bheith ar an leanbh.
Creideamh
Mura bhfuil an creideamh céanna ag an leanbh, na daoine atá á (h)uchtáil agus gach duine nach mór dóibh toiliú a thabhairt, is gá gach duine nach mór dóibh toiliú a thabhairt a chur ar an eolas faoi chreideamh na dtuismitheoirí uchtaíocha sula dtugann siad ceadú.
Oiriúnacht
Ní féidir leis an Údarás Uchtála ordú uchtála a dhéanamh ach amháin más deimhin leis gur duine oiriúnach é nó í gach duine de na tuismitheoirí uchtaíocha chun cearta tuismitheora a bheith aige nó aici agus dualgais tuismitheora a bheith air nó uirthi i leith an linbh. Caithfidh tuismitheoirí uchtaíocha Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta bailí a bheith acu an tráth bhfuil an t-ordú uchtála le déanamh.